GRAMÁTICA DE CATALÀ D'ARAGÓ
Los verbos auxiliares coinciden prácticamente con los empleados en castellano. |
|
VERB: HAVER [AVÉ] / HABER |
| FORMES NO PERSONALS: |
|
INFINITIU: Haver / haber. (1) GERUNDI: Havent / habiendo. (2) |
PARTICIPI: Hagut
/ habido
Haguda, haguts, hagudes. |
| 1. En la pronunciación de
los infinitivos de los verbos acabados en "r",
ésta no se pronuncia.
2. En la pronunciación de los gerundios la "t" final generalmente no se pronuncia. |
| FORMES PERSONALS: |
|
INDICATIU |
SUBJUNTIU |
|||
|
PRESENT Hai / he Has Ha Hem [ham] / havem Heu / haveu Han |
PTº INDEFINIT Hai hagut / he habido Has hagut Ha hagut Hem / havem hagut Heu / haveu hagut Han hagut |
PRESENT Haixca/haja / haya Haixques/hajes Haixque/haje Haixquem/hajem Haixqueu/hajeu Haixquen/hajen |
PTº PERFET Haixca hagut / haya habido Haixques hagut Haixque hagut Haixquem hagut Haixqueu hagut Haixquen hagut (1) |
|
|
PTº IMPERFET Havia / había Havies Havie Havíem Havíeu Havien |
PTº PLUSQUAMPERFET Havia hagut/ había habido Havies hagut Havie hagut Havíem hagut Havíeu hagut Havien hagut |
PTº IMPERFET Haguera/hubiera o hubiese Hagueres Haguere Haguérem Haguéreu Hagueren |
PTº PLUSQUAMPERFET Haguera hagut/hubiera/ese habido Hagueres hagut Haguere hagut Haguérem hagut Haguéreu hagut Hagueren hagut |
|
|
PTº PERFET Vaig[vach]/vai haver/ hube Vas haver Va haver Vam haver Vau haver Van haver |
PTº ANTERIOR Vai haver hagut/hube habido Vas haver hagut Va haver hagut Vam haver hagut Vau haver hagut Van haver hagut |
|
||
|
COND. SIMPLE Hauria / Habría Hauries Hauria Hauríem Hauríeu Haurien |
COND. COMPOST Hauria hagut/ Habría habido Hauries hagut Hauria hagut Hauríem hagut Hauríeu hagut Hauien hagut |
|||
|
FUTUR Hauré / Habré Hauràs Haurà Haurem Haureu Hauran |
FUTUR COMPOST Hauré hagut / Habré habido Hauràs hagut Haurà hagut Haurem hagut Haureu hagut Hauran hagut |
IMPERATIU |
||
| Has
tu
Has tú |
Haveu
vatros/es
Habed vosotros/as |
|||
| 1. También se utilizan las formas: haja..., hajes..., haje..., hajeu..., hajem..., hajen hagut. En la grafía "j" se observa el sonido / tS / del "apitxat", es decir, el sonido de la letra "ch" en castellano. |
|
VERB: ESTAR [ESTÁ] / ESTAR |
| FORMES NO PERSONALS: |
|
INFINITIU: Estar /estar. (1) GERUNDI: Estant / estando. (2) |
PARTICIPI: Estat / estado. Estada / estats / estades |
| 1. En la pronunciación de
los infinitivos de los verbos acabados en "r", ésta
no se pronuncia.
2. En la pronunciación de los gerundios la "t" final generalmente no se pronuncia. |
| FORMES PERSONALS: |
|
INDICATIU |
SUBJUNTIU |
|||
|
PRESENT Estic / estoy Estàs Està Estem Esteu Estan |
PTº INDEFINIT Hai estat / he estado Has estat Ha estat Hem estat Heu estat Han estat |
PRESENT Estiga (estigui) / esté Estigues (estiguis) Estigue (estigui) Estiguem Estigueu Estiguen (estiguin) |
PTº PERFET Haixca estat / haya estado Haixques estat Haixque estat Haixquem estat Haixqueu estat Haixquen estat (1) |
|
|
PTº IMPERFET Estava / estaba Estavas Estava Estàvem Estàveu Estaven |
PTº PLUSQUAMPERFET Havia estat / había estado Havies estat Havie estat Havíem estat Havíeu estat Havien estat |
PTº IMPERFET Estiguera/estara o estase Estigueres Estiguere Estiguerem Estiguereu Estigueren |
PTº PLUSQUAMPERFET Haguera estat/hubiera/ese estado Hagueres estat Haguere estat Haguérem estat Haguéreu estat Hagueren estat |
|
|
PTº PERFET Vaig[vach]/vai estar/ estuve Vas estar Va estar Vam estar Vau estar Van estar |
PTº ANTERIOR Vai haver estat / hube estado Vas haver estat Va haver estat Vam haver estat Vau haver estat Van haver estat |
|
||
|
COND. SIMPLE Estaria / estaría Estaries Estarie Estaríem Estaríeu Estarien |
COND. COMPOST Hauria estat/ Habría estado Hauries estat Hauria estat Hauríem estat Hauríeu estat Haurien estat |
|||
|
FUTUR Estaré / estaré Estaràs Estarà Estarem Estareu Estaran |
FUTUR COMPOST Hauré estat / habré estado Hauràs estat Haurà estat Haurem estat Haureu estat Hauran estat |
IMPERATIU |
||
| Està-te
Estáte |
Esteu
vatros/es
Estad vosotros/as |
|||
| 1. También se utilizan las formas: haja..., hajes..., haje..., hajeu..., hajem..., hajen estat. En la grafía "j" se observa el sonido / tS / del "apitxat", es decir, el sonido de la letra "ch" en castellano. |
| FORMES NO PERSONALS: |
|
INFINITIU: Ser / ser. (1) GERUNDI: Sent / siendo. (2) |
PARTICIPI: Set (estat) / sido. (Estada / estats / estades) |
| 1. En la pronunciación de
los infinitivos de los verbos acabados en "r", ésta
no se pronuncia.
2. En la pronunciación de los gerundios la "t" final generalmente no se pronuncia. |
| FORMES PERSONALS: |
|
INDICATIU |
SUBJUNTIU |
|||
|
PRESENT Sic (sóc) / soy Eres (ets) És Sem (som) Seu (sou) Són |
PTº INDEFINIT Hai set (estat) / he sido Has set Ha set Hem set Heu set Han set |
PRESENT Siga (sigui) / sea Sigues (siguis) Sigue (sigui) Siguem Sigueu Siguen (siguin) |
PTº PERFET Haixca set (estat) / haya sido Haixques set Haixque set Haixquem set Haixqueu set Haixquen set (1) |
|
|
PTº IMPERFET Era / era Eres Era Érem Éreu Eren |
PTº PLUSQUAMPERFET Havia set (estat) / había sido Havies set Havie set Havíem set Havíeu set Havien set |
PTº IMPERFET Fora / fuera o fuese Fores Fore Forem Foreu Foren |
PTº PLUSQUAMPERFET Haguera set (estat)/hubiera/ese sido Hagueres set Haguere set Haguérem set Haguéreu set Hagueren set |
|
|
PTº PERFET Vaig[vach]/vai ser/ fui Vas ser Va ser Vam ser Vau ser Van ser |
PTº ANTERIOR Vai haver set (estat) / hube sido Vas haver set Va haver set Vam haver set Vau haver set Van haver set |
|
||
|
COND. SIMPLE Seria / sería Series Serie (seria) Seríem Seríeu Serien |
COND. COMPOST Hauria set (estat)/ Habría sido Hauries set Hauria set Hauríem set Hauríeu set Haurien set |
|||
|
FUTUR Seré / seré Seràs Serà Serem Sereu Seran |
FUTUR COMPOST Hauré set (estat) / habré sido Hauràs set Haurà set Haurem set Haureu set Hauran set |
IMPERATIU |
||
| Se-tu Sé tú |
Seu
vatros/es
Sed vosotros/as |
|||
| 1. También se utilizan las formas: haja..., hajes..., haje..., hajeu..., hajem..., hajen set. En la grafía "j" se observa el sonido / tS / del "apitxat", es decir, el sonido de la letra "ch" en castellano. |
|
|
| * | Castellano | * | Català d'Aragó | * | Pronunciación | * |
Palabra usada comúnmente en la comarca |
COLEGIO PÚBLICO LA GINEBROSA / ESTUDI PUBLIC LA CHINEBROSA. |