GRAMÁTICA DE CATALÀ D'ARAGÓ

 

 

ADVERBIOS / ADVERBS

FORMAS:

 

Lugar Tiempo Modo Cantidad Afirmación Negación Duda

ACÍ

ALL

ALLÁ

CERCA /  A LA VORA (prop)

APARTAT (lluny)

A DALT

A BAIX

DETRÁS

A RODÁ (darrere, arreu))

DAMUNT

DABALL

DINS / DINTRE

FORA

ABANS

ARA

DESPUÉS (després)

AYIR    (ahir)

    VUI       (avui)

DEMÁ

ENTONCES

PROMPTE [pronte] (aviat)

TARD

SEMPRE

MAI

      JA       [ya]

 

MAL

AIXIS / AIXINES

DEPRESSA

A POQUETET  POC A POC

ALT

BAIX

PITJOR [pichó]

MILLOR [milló]

MALAMENT

PROU

 

 

MÉS

MENOS

 MOLT

POC / POQUET / MICA

BASTANT

MASSA

CASI  (quasi, gairebé)

NO MOL (gaire)

RES / NO RES

GENS [chens] / PON

SI

TAMBÉ [tamé] (també)

 

NO

MAI

TAMPOC

POTSER [potsé]

ACAS

 

 

 

 

 

NORMAS DE USO:

Las normas de uso en el català d'Aragó son las mismas que en castellano. 

Adverbios de lugar:

Ací n'hi ha [ña] una taula / Aquí hay una mesa.

Allí  n'hi han [ñan] unes formigues. Ahí hay unas hormigas. 

La "Font de la Salú" está molt apartat / La "Fuente de la Salud" está muy lejos.

La corda está a dalt / La cuerda está arriba.

A baix n'hi ha un gat / Abajo hay un gato.

Davant está la brena / Delante está la comida.

Cerca ( o "a la vora") (prop) está lo Miguel. / Cerca está Miguel. 

No tardarem massa temps, ja hi sem a la vora (prop) / No tardaremos demasiado tiempo, ya estamos cerca.

Damunt de la taula estan les mançanes (pomes) / Encima de la mesa están las manzanas.

Fora t'están esperant [esperan] / Fuera te están esperando.

Está dins de la caixa / Está dentro de la caja.

No hi cap dins (o "dintre") / No cabe dentro.

 

Adverbios de tiempo:

Abans hai menjat [minchat] xocolate [chocolate] / Antes he comido chocolate.

Ara vaig a beure / Ahora voy a beber.

Allir (ahir) vai (o "vaig")  borrar la pizarra / Ayer borré la pizarra.

Vui (avui) hai apegat amb [en] cola / Hoy he pegado con cola.

Prompte [pronte] (aviat) entrarem al estudi / Pronto entraremos al colegio.

Algún dia feré tard  / Algún día haré tarde.

Mai estàs quieto (quiet)/ Nunca estás quieto.

Mai te n'aniràs / Jamás te irás.

Tampoc ho [u] saps fer / Tampoco lo sabes hacer.

Tamé (també) fas silles (cadires) / También haces sillas.

 

Adverbios de modo:

L'has fet tot / Lo has hecho todo bien.

Está mal hi ficat / Esta mal metido.

Posa'l aixis (o "aixines") / Pon lo así.

Puja [pucha] de pressa / Sube deprisa.

Vine a poquetet (o "poc a poc") / Ven despacio (poco a poco).

Prou de parlar [parlá] / Basta (suficiente) de hablar.

Ho saps fer millor [milló] que jo pero sempre ho ferás pitjor [pichó] qu'ell / Lo sabes hacer mejor que yo pero

siempre lo harás peor que él.

 

Adverbios de cantidad:

N'hi han més armeles / Hay más almendras.

Tu eres menos (menys) fort que jo / Tu eres menos fuerte que yo.

Ell és molt [mol] alt / El es muy alto.

Plou molt / Llueve mucho.

Eres poc ( o "poquet") pinxo [pincho]/ Eres poco espabilado.

Vatros seu bastant baixos / Vosotros sois bastante bajos.

N'hi ha massa boira / Hay demasiada niebla.

No n'hi havie mol (gaire)  fem / No había mucho estiercol.

¿Qué estás fent?. No res / ¿Qué estás haciendo?. Nada (negación absoluta)

Ja no vull que me (em) dónos res / Ya no quiero que me des nada (refuerzo de la idea de "nada")

No quede gens/pon al vaset / No queda nada en el vasico (referido preferentemente a cantidad)

 

Adverbios de afirmación y negación:

que te vui / Sí que te quiero.

No me va agradar  ixo (aixó) / No me gustó eso.

Tampoc ho [u] saps fer / Tampoco lo sabes hacer.

 

Adverbios de duda:

Potser [potsé] mos anem (mo n'anem) demá / Quizá nos vayamos mañana.

Acas crèieu que estàvem ací / Acaso creíais que estábamos aquí.

 

¿Em vols sentir?

Lo llop i la rabosa corren antal monte amb los polls i les gallines que van furtar.

[Lo llop i la rabosa corren antal monte en los polls i les gallines que van furtá.]

El lobo y el zorro corren hacia el monte con los pollos y las gallinas que robaron.

 

    Castellano      * Català d'Aragó     * Pronunciación figurada con fonética castellana    *

Palabra usada comúnmente en la comarca

COLEGIO PÚBLICO LA GINEBROSA / ESTUDI PUBLIC LA GINEBROSA.

 

 Volver al índice de la gramática.